"MEMALİK-İ  OSMANİYE'NİN MUFASSAL TARİH VE COĞRAFYA LÛGATI " ADLI ESERDE BURDUR

Osman KOÇIBAY

Konya Vilayeti'nin müteşekkil bulunduğu elviye-i hamseden hem namı olan sancağın merkezi olup, 45 saat kadar semt-i cenubisinde ve ismine mensup Burdur nam gölün sahil-i cenubisinde kaindir.

Kasaba müteaddid tepeler üzerinde müessis olduğundan  zemin-i mürtefi ve ab ve havası latif, çarşısı ve haneleri muntazamdır.

Derunundan bir küçük çay geçtiği gibi,civarında birçok menbalar ve maden suları vardır. Kasabaya 1,5 saat mesafede kain Kurna nama mahalde bulunan su gayet leziz olduğundan, ahalisi bu sudan içer ve kenar-ı kasabada "Öküz Battı" namıyla müsemma olan pınarın suyu menba'ından çıktıktan sonra üç beş adım ilerde yine batıb gider ve şimal cihetinde gayet kuvvetli neb'an iderek tuzlu bir su bir iki saat kadar durdurulduğu halde kesb-i halevet ve ba'zı alil ve iskama kaide-i külliye bahş ider.

Kasabada gayet nefis el halıları hamam tokmaklarıyla,alaca i'mal bulunur.Birçok destgahlar vardır ki, gerek boyası ve gerek malzeme-i nesciyasının nefaseti bir dikkat-i mahsusaya rabt olunduğundan Burdur ma'mulatı beyn-el tüccar gayet kesb-i i'tibar etmiş ve bu cihetle her hafta kasabada görülen pazarda kaliteli ahz ve i'ta olunmakta bulunmuştur.

Kasabanın bağ ve bahçeleri çok olup ,vasatinden geçen nehir ile irva ve iska olunur.

Burdur'da 29 cami ve mescid ve müteaddid mekteb-i ibtidadiyy ve bir bab-ı rüştiye mektebi, yedi adet köprü ve oniki bini mütecaviz ahali vardır.

Kazası:  Livanın merkez kazası olup  şark cihetinde vaki'dir.Arazisi kısmen dağlık ve kısmen düzdür. Kaza,23 karye,Kemer ve Ağlasun namıyla iki nahiye ile 5273 hanede 9032 nüfus-ı cemi'dir.

Kazanın miktar ve cins-i mahsulatı ber-vech-i zirdir.

           

 Buğday : 508.765 kilo  Çavdar : 28.750 kilo
 Arpa : 162.500 kilo  Nohut :   5.000 kilo
 Melez :   63.500 kilo  Afyon :   7.500 kıyye
 Darı :   12.500 kilo  Mercimek :   5.500 kilo
 Mısır :   64.500 kilo    

        

Kasabanın Hayvanat ve Vesait-i Nakliyesi Atisi Mündericatıdır.

 Manda :   225 Reis  Esb :      281 Reis
 İnek : 1504 Reis  Tiftik Keçi :      115 Reis
 Öküz : 1527 Reis  Kara Keçi : 28.921 Reis
 Deve :   132 Reis    
 Merkeb : 3020 Reis  Öküz Arabası : 396 Adet
 Astar :   107 Reis  Beygir Arabası :     2 Adet

           

Burdur Livası: Konya Vilayetini terkib  iden beş sancağın en garba düşeni olup, şimalen Hüdavendigar garben Aydın vilayetleri, cenuben Teke sancağı ve şarben Hamidabad livası ile muhaddır.

Arazisi münbit ve mahsuldar olup,her nev'i hububat ile sebze ve meyve hasıl olur.Cenub ve cenub-i şark hududunda Teke sancağından fasl olan dağlar, liva arazisinin bahr-i sefide tabiyatına ma'ni olmayla garb ciheti müstesna olmak üzere arazi-i liva Anadolu maile dahiliyesine mensuptur.

 Meşhur ve suyu acı olan ve kendisine birkaç küçük sular dökülen Burdur veya Çoraksu gölü dahil livada vaki'dir.

 Ma'mulatı alaca,bez,sahtiyan ve havlu ve hamam tokmaklarıyla,masa örtüsü ve kilim ve seccade gibi şeyler olup, piyasada müteber tutulmaktadır.

Livanın nüfus-ı mevcudesi 56.237 olup,müştemelatı 111 karye ve Burdur ve Tefenni namıyla iki ve Burdur 'a mülhak Ağlasun ve Kemer ve Tefenni'ye merbut Gölhisar namıyla üç adet nahiyeden ibarettir.

       

         Kaynak:

         Ali Cevad, Memalik-i Osmaniye'nin Mufassal Tarih ve Coğrafya Lugatı, İstanbul 1311